Προβολή Εκπτώσεων: Νομοθεσία, Κανόνες & Πρόστιμα

1. ΙΣΧΥΟΝ ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

1.1. Οδηγία 98/6/ΕΚ

Η οδηγία 98/6/ΕΚ (εφεξής η «Οδηγία) έχει ως στόχο να δώσει τη δυνατότητα στους καταναλωτές να αξιολογούν και να συγκρίνουν με ευκολία την τιμή των προϊόντων βάσει ομοιογενούς και διαφανούς πληροφόρησης. Έτσι, οι καταναλωτές είναι σε θέση να προβαίνουν σε πιο συνειδητές επιλογές.

Σχετικώς με την αναγραφή των τιμών, η Οδηγία απαιτεί από τους εμπόρους να αναφέρουν με «σαφή, ευκόλως αναγνωρίσιμο και ευανάγνωστο» τρόπο την τιμή πώλησης και τη μοναδιαία τιμή (δηλαδή την τιμή ανά κιλό, λίτρο ή οποιαδήποτε άλλη μονάδα μέτρησης ποσοτήτων η οποία χρησιμοποιείται κατά τρόπο γενικευμένο και συνήθη στο οικείο κράτος μέλος).

Η Οδηγία (ΕΕ) 2019/2161 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου τροποποίησε την Οδηγία με την προσθήκη ειδικών κανόνων σχετικά με τις ανακοινώσεις για μείωση της τιμής. Ειδικότερα, προστέθηκε το άρθρο 6α το οποίο αντιμετωπίζει το ζήτημα της διαφάνειας όσον αφορά τη μείωση τιμών με τη θέσπιση ειδικών κανόνων που διασφαλίζουν ότι η μείωση αυτή είναι πραγματική.

Το άρθρο 6α έχει ως στόχο να αποτρέψει τους εμπόρους από το να διογκώνουν τεχνητά την τιμή αναφοράς και/ή να παραπλανούν τους καταναλωτές σχετικά με το ποσό της έκπτωσης. Ενισχύει τη διαφάνεια και διασφαλίζει ότι οι καταναλωτές πληρώνουν πράγματι λιγότερο για τα αγαθά όταν ανακοινώνεται μείωση των τιμών. Η νέα διάταξη για τη μείωση τιμών επιτρέπει επίσης στις αρχές επιβολής και εποπτείας της αγοράς να ελέγχουν ευκολότερα τον δίκαιο χαρακτήρα της μείωσης τιμών, καθώς θέτει σαφείς κανόνες σχετικά με την «προγενέστερη» τιμή αναφοράς στην οποία πρέπει να βασίζεται η ανακοινωθείσα μείωση.

Σύμφωνα με το άρθρο 6^α:

Σε κάθε ανακοίνωση περί μείωσης τιμής υποδεικνύεται η προγενέστερη τιμή που εφάρμοζε ο έμπορος για καθορισμένο χρονικό διάστημα πριν από την εφαρμογή της μείωσης της τιμής.
Ως προγενέστερη τιμή νοείται η χαμηλότερη τιμή που εφάρμοσε ο έμπορος κατά τη διάρκεια χρονικού διαστήματος όχι συντομότερο των 30 ημερών πριν από την εφαρμογή της μείωσης της τιμής.
Τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέπουν διαφορετικούς κανόνες για τα αγαθά τα οποία μπορούν να αλλοιωθούν ή λήγουν σύντομα.
Όταν το προϊόν κυκλοφορεί στην αγορά για λιγότερο από 30 ημέρες, τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να προβλέπουν συντομότερο χρονικό διάστημα από εκείνο που ορίζεται στην παράγραφο 2.
Τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέπουν ότι, όταν η μείωση της τιμής αυξάνεται προοδευτικά, η προγενέστερη τιμή είναι η τιμή χωρίς τη μείωση της τιμής πριν από την πρώτη εφαρμογή της μείωσης της τιμής».

Για την παροχή κατευθυντήριων γραμμών επί της ως άνω Οδηγίας, εξεδόθη η Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 2021/C 526/02, «Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την ερμηνεία και την εφαρμογή του άρθρου 6α της Οδηγίας 98/6/ΕΚ»[1].

1.2. Οδηγία 2005/29/ΕΚ

Η Οδηγία 2005/29/ΕΚ αφορά εμπορικές πρακτικές οι οποίες δύνανται να δημιουργήσουν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού καθώς επίσης πρακτικές οι οποίες εξαπατούν τον καταναλωτή και τον εμποδίζουν να κάνει τεκμηριωμένη και, επομένως, αποτελεσματική επιλογή.

1.3. Νόμος 2251/1994 – Προστασία των καταναλωτών

Ο ν. 2251/1994 «Προστασία των καταναλωτών» αποτελεί τον θεμελιώδη νόμο για την προστασία των δικαιωμάτων των καταναλωτών στην Ελλάδα. Το άρθρο 9ι του ν. 2251/1994 ρυθμίζει τις ανακοινώσεις μείωσης τιμής και ορίζει ότι: «[σ]ε κάθε ανακοίνωση περί μείωσης τιμής υποδεικνύεται η προγενέστερη τιμή που εφάρμοζε ο προμηθευτής για καθορισμένο χρονικό διάστημα πριν από την εφαρμογή της μείωσης της τιμής. Ως προγενέστερη τιμή νοείται η χαμηλότερη τιμή που εφάρμοσε ο προμηθευτής κατά τη διάρκεια του χρονικού διαστήματος των τριάντα (30) ημερών πριν από την εφαρμογή της μείωσης της τιμής». Επιπλέον, τα άρθρα 9α-9θ του ν. 2251/1994 ενσωματώνουν στο ελληνικό δίκαιο την Οδηγία 2005/29/ΕΚ για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές των επιχειρήσεων προς τους καταναλωτές. Οι διατάξεις αυτές απαγορεύουν τις παραπλανητικές (άρθρα 9δ, 9ε) και επιθετικές εμπορικές πρακτικές (άρθρα 9ζ, 9η). Το άρθρο 9ια προβλέπει ότι σε περίπτωση παράβασης του άρθρου 9ι επιβάλλονται οι κυρώσεις των άρθρων 13α, 13δ και 13ε. Σύμφωνα με το άρθρο 13α παρ. 2, επιβάλλεται πρόστιμο από 5.000€ έως 1.500.000€, ή έως 3.000.000€ σε περίπτωση υποτροπής.

Επισημαίνεται επίσης ότι, για πρόστιμα άνω των €50.000 και ανεξαρτήτως ποσού σε περίπτωση υποτροπής, προβλέπεται υποχρεωτική δημοσίευση περίληψης της απόφασης. Από το 2026 η περίληψη περιλαμβάνει, όπου εφαρμόζεται, και τον κωδικό και την εμπορική ονομασία του προϊόντος στο οποίο αφορά η παράβαση.

1.4. Νόμος 5111/2024

Το άρθρο 3 του ν.5111/2024 ενσωμάτωσε την Οδηγία και ειδικότερα το άρθρο 6α, τροποποιώντας το ν.2251/1994, όπως ισχύει. Ειδικότερα, με το άρθρο 9ι, ενσωματώθηκαν αυτούσιες οι παράγραφοι 1-3 και 5 του άρθρου 6α.

Ο γενικός κανόνας που τίθεται εν προκειμένω είναι ότι σε κάθε ανακοίνωση μείωσης τιμής θα πρέπει να υποδεικνύεται η προγενέστερη τιμή (τιμή αναφοράς). Η δε τιμή αναφοράς θα πρέπει να είναι η χαμηλότερη τιμή του προϊόντος των τελευταίων 30 ημερών.

Σε συμμόρφωση με την παράγραφο 3 του ως άνω άρθρου, εξεδόθη η υπ. αρ. 19138/06.03.2025 Απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης «Κώδικας Δεοντολογίας για ανακοινώσεις μείωσης της τιμής (ιδίως σε προσφορές/εκπτώσεις/προωθητικές ενέργειες)» (Β΄ 1140/12.03.2025), η οποία αντικατέστησε την προηγούμενη υπ’ αρ. 66877/30.08.2024 Απόφαση (Β’ 5002).

2. Σε σχέση με τα ερωτήματα που τέθηκαν

2.1. Επί της θέσης σε λειτουργία εκπτωτικού κωδικού για 24 ώρες για όλη την τρέχουσα συλλογή

Σύμφωνα με το άρθρο 15 παρ. 2 του ν.4177/2013, «[ο]ι προσφορές ορισμένης ποσότητας προϊόντων […] πραγματοποιούνται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Κατά τη διενέργεια των προσφορών θα πρέπει να αναγράφονται ευκρινώς, στα σημεία όπου πωλούνται τα προσφερόμενα προϊόντα, η αρχική και η νέα μειωμένη τιμή των προϊόντων, με αναφορά στην κατάλληλη μονάδα μέτρησης ανά προϊόν». Η αναφορά του άρθρου 15 παρ. 2 σε «αρχική τιμή» πρέπει, στις περιπτώσεις που συνιστούν ανακοίνωση μείωσης τιμής, να διαβάζεται σε συνδυασμό με το άρθρο 9ι: η νόμιμη τιμή σύγκρισης είναι η «προγενέστερη τιμή», δηλαδή κατά κανόνα η χαμηλότερη τιμή των προηγούμενων 30 ημερών.

Πριν την τροποποίηση του νόμου με το άρθρο 6 του ν. 4965/2022, υφίσταντο ποσοτικό όριο επί των προσφερόμενων με έκπτωση προϊόντων, η ποσότητα των οποίων δεν μπορούσε να υπερβαίνει το πενήντα τοις εκατό (50%) του συνόλου των ειδών του καταστήματος. Εντούτοις, το εν λόγω όριο έχει καταργηθεί και πλέον επιτρέπεται η διενέργεια προσφοράς ειδών των οποίων η ποσότητα υπερβαίνει το ήμισυ των προσφερόμενων αγαθών. Συνεπώς, είναι δυνατή η πραγματοποίηση 24ωρης γενικής εκπτωτικής ενέργειας ακόμη και για το σύνολο της συλλογής, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι κανόνες του άρθρου 9ι και του Κώδικα Δεοντολογίας. Ο Κώδικας Δεοντολογίας προβλέπει ρητά ότι οι έμποροι μπορούν να ορίσουν ημέρα κατά την οποία εφαρμόζεται μείωση της τιμής σε όλα ή σε μέρος των προϊόντων τους, οι προϋποθέσεις υλοποίησης των οποίων παρατίθενται κατωτέρω στο τμήμα 2.2.

Στην περίπτωση εκπτωτικού κωδικού που δημοσιοποιείται μέσω influencer και είναι διαθέσιμος προς χρήση από απροσδιόριστο ή μεγάλο αριθμό καταναλωτών, χωρίς πραγματικό εμπόδιο πρόσβασης, η ενέργεια δεν αποτελεί πραγματικά εξατομικευμένη έκπτωση. Ως εκ τούτου, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 9ι ν. 2251/1994. Αντίθετα, εάν ο κωδικός αποτελεί πράγματι προσωπική και εξατομικευμένη παροχή, απαιτείται αυτοτελής αξιολόγηση των συγκεκριμένων χαρακτηριστικών της ενέργειας. Ως εκ τούτου, η παροχή εκπτωτικού κωδικού προς όλους εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 6α (9ι του ν. 2251/1994).

Σύμφωνα με τις Κατευθυντήριες Γραμμές της Επιτροπής, όταν ο έμπορος διαθέτει «κουπόνια» ή κωδικούς εκπτώσεων σε όλους δυνητικά τους καταναλωτές που επισκέπτονται το φυσικό ή το διαδικτυακό κατάστημα κατά τη διάρκεια συγκεκριμένων περιόδων, στις περιπτώσεις αυτές, ο έμπορος πρέπει να συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις του άρθρου 6α, δηλαδή να διασφαλίζει ότι η «προγενέστερη» τιμή για όλα τα σχετικά αγαθά είναι η χαμηλότερη δημόσια διαθέσιμη τιμή τους τις τελευταίες 30 ημέρες. Ως εκ τούτου, η παροχή εκπτωτικού κωδικού προς όλους εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του 9ι του ν. 2251/1994, όπως ισχύει (άρθρο 6α).

Αυτό σημαίνει ότι, ένας λιανέμπορος πρέπει να διασφαλίσει ότι θα προβάλει την «προγενέστερη» τιμή για όλα τα σχετικά αγαθά, η οποία θα είναι η χαμηλότερη δημόσια διαθέσιμη τιμή τους τις τελευταίες 30 ημέρες.

Πρακτικά:

Α. Αναγραφή στο σημείο πώλησης (επιμέρους προϊόντα)

Η τιμή αναφοράς ισχύει ανά κανάλι και, όπου εφαρμόζονται διαφορετικές τιμές, ανά σημείο πώλησης: αυτό σημαίνει ότι εάν ο έμπορος διαθέτει τόσο φυσικό όσο και ηλεκτρονικό κατάστημα στα οποία εφαρμόζει διαφορετικές τιμές, θα πρέπει να καθορίσει την τιμή αναφοράς ξεχωριστά για καθένα από αυτά τα κανάλια πωλήσεων αντίστοιχα, εάν διαφορετικά φυσικά καταστήματα εφαρμόζουν διαφορετικές τιμές, η προγενέστερη τιμή προσδιορίζεται αυτοτελώς για κάθε κατάστημα.

Δίπλα σε κάθε προϊόν που επωφελείται από την έκπτωση, είναι υποχρεωτικό να αναγράφεται η μειωμένη τιμή σε συνδυασμό με την τιμή αναφοράς, η οποία συνίσταται στην χαμηλότερη τιμή στην οποία ένας λιανέμπορος πρόσφερε αυτό το προϊόν τις τριάντα τελευταίες ημέρες. Σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας, δηλώσεις όπως «η έκπτωση υπολογίζεται στο ταμείο» ή αντίστροφα «η έκπτωση περιλαμβάνεται ήδη στην τιμή» δεν επιτρέπονται. Ο καταναλωτής πρέπει να έχει καθαρή εικόνα για την αρχική και την τελική τιμή στο ράφι προτού προβεί σε αγορά.

Β. Γενική διαφήμιση της εκπτωτικής ενέργειας

Επισημαίνεται όμως ότι σε τυχόν διαφήμιση της εκπτωτικής ενέργειας (εκπτωτικού κωδικού) ένας λιανέμπορος δύναται να διαφημίσει γενικώς την ενέργεια δίχως αναφορά σε οιαδήποτε τιμή. Ενδεικτικό παράδειγμα παρατίθεται ακολούθως: «Στις 8 Δεκεμβρίου, για 24 ώρες, 20% έκπτωση σε όλη τη συλλογή». Αν όμως γίνει αναφορά σε συγκεκριμένες μειωμένες τιμές, ένας λιανέμπορος θα πρέπει να αναφέρει και την τιμή αναφοράς ανά προϊόν. Όταν η μείωση της τιμής ανακοινώνεται με γενική δήλωση, π.χ. με πανό ή μέσω διαδικτυακής επικοινωνίας, η «προγενέστερη» τιμή δεν χρειάζεται να αναγράφεται στο ίδιο μέσο με την ίδια την ανακοίνωση μείωσης της τιμής. Αντ’ αυτού, η «προγενέστερη» τιμή για τα επιμέρους αγαθά που καλύπτονται από την ανακοίνωση πρέπει να αναγράφεται στο σημείο πώλησης, δηλαδή στις αντίστοιχες ετικέτες τιμών στα καταστήματα ή στα τμήματα τιμών στις διεπαφές διαδικτυακών καταστημάτων

2.1.1. Ειδική εφαρμογή: Υπολογισμός τιμής αναφοράς μετά από πρόσφατες προσφορές (π.χ. Black Friday)

Κρίσιμη αρχή

Η τιμή αναφοράς πρέπει να είναι η χαμηλότερη τιμή που εφάρμοσε ο προμηθευτής κατά τη διάρκεια του χρονικού διαστήματος των τριάντα (30) ημερών πριν από την εφαρμογή της μείωσης της τιμής.

Σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας, οι τιμές προσφοράς μικρής διάρκειας (π.χ. για μόνο μία ημέρα) πρέπει επίσης να περιλαμβάνονται στον υπολογισμό της τιμής αναφοράς για επακόλουθες μειώσεις τιμών.

Αυτό σημαίνει ότι στην χαμηλότερη τιμή περιλαμβάνεται κάθε προηγούμενη «μείωση» της τιμής κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Η μη συνεκτίμηση των τιμών που εφαρμόστηκαν κατά τις προηγούμενες περιόδους προώθησης κατά τις 30 ημέρες πριν από την ανακοίνωση της μείωσης των τιμών αντιβαίνει στο άρθρο 6α της οδηγίας για την αναγραφή των τιμών.

Πρακτικά, πως συμμορφωνόμαστε με τις διατάξεις περί προβολής εκπτώσεων μετά από πρόσφατες προσφορές όπως το Black Friday, που έληξαν την 1/12;

Ενδεικτικά, εάν κατά την Black Friday/Cyber Monday 2026 εφαρμόστηκε μειωμένη τιμή κατά το διάστημα 27–30.11.2026 και προγραμματίζεται νέα ανακοίνωση μείωσης στις 8.12.2026, η περίοδος ελέγχου των προηγούμενων 30 ημερών εκτείνεται από 8.11.2026 έως 7.12.2026. Η χαμηλότερη τιμή που εφαρμόστηκε μέσα σε αυτό το διάστημα αποτελεί την τιμή αναφοράς.

Α. Προσδιορισμός της τιμής αναφοράς:

Για την προσφορά της 8/12/2026, η περίοδος των 30 ημερών που πρέπει να εξεταστεί είναι από την 8/11/2026 έως την 7/12/2026. Εάν εντός αυτής της περιόδου υπήρξε προσφορά Black Friday/Cyber Monday (27–30.11.2026), η χαμηλότερη τιμή κατά τη διάρκεια της προσφοράς Black Friday αποτελεί την τιμή αναφοράς, εφόσον είναι η χαμηλότερη των 30 ημερών.

Παράδειγμα 1: Πραγματική μείωση μετά το Black Friday

Κανονική τιμή προϊόντος (8/11 – 26/11): 100€
Τιμή Black Friday (27/11 – 30/11): 70€
Κανονική τιμή (1/12 – 7/12): 100€
Νέα προσφορά 8/12 με κωδικό: 60€

Ορθή επικοινωνία: «70€ → 60€». Η τιμή αναφοράς είναι τα 70€ (η χαμηλότερη των τελευταίων 30 ημερών). Η νέα τιμή των 60€ είναι χαμηλότερη από την τιμή αναφοράς, άρα υπάρχει πραγματική μείωση.

Σενάριο 2: Χωρίς Black Friday στις τελευταίες 30 ημέρες

Κανονική τιμή προϊόντος (8/11 – 7/12): 100€ (σταθερά, χωρίς καμία προσφορά)
Νέα προσφορά 8/12 με κωδικό: 80€

Ορθή επικοινωνία: «100€ → 80€»

Επεξήγηση: Η τιμή αναφοράς είναι τα 100€

καθώς πρόκειται για τη χαμηλότερη τιμή των τελευταίων 30 ημερών, δεδομένου ότι δεν πραγματοποιήθηκε άλλη προσφορά.

Παράδειγμα 2: Δεν υπάρχει μείωση (δεν επιτρέπεται ανακοίνωση)

Κανονική τιμή (8/11 – 26/11): 100€
Τιμή Black Friday (27/11 – 30/12): 60€
Κανονική τιμή (1/12 – 7/12): 100€
Νέα προσφορά 8/12: 65€

Μη επιτρεπόμενη επικοινωνία: «100€ → 65€» ή «70€ → 65€»

Λόγος: Η τιμή αναφοράς είναι τα 60€, δηλαδή η χαμηλότερη τιμή των τελευταίων 30 ημερών. Η νέα τιμή των 65€ είναι υψηλότερη από την τιμή αναφοράς και, συνεπώς, δεν υφίσταται πραγματική μείωση.

Επιτρεπόμενη ενέργεια: Πώληση στα 65€ χωρίς ανακοίνωση μείωσης. Απλή αναγραφή: «65€».

Β. Περίπτωση προοδευτικών μειώσεων:

Αν η τιμή μειώνεται προοδευτικά κατά τη διάρκεια των εξήντα (60) ημερών, πριν από την εφαρμογή της μείωσης της τιμής, ως προγενέστερη τιμή νοείται η τιμή που ίσχυε πριν από την εφαρμογή της πρώτης από τις διαδοχικές μειώσεις τιμών. Η εξαίρεση αυτή προϋποθέτει πραγματικά προοδευτική μείωση, δηλαδή διαδοχικές μειώσεις χωρίς διακοπή και χωρίς ενδιάμεση αύξηση ή αυξομείωση της τιμής.

2.2. Επί της προβολής της εκπτωτικής ενέργειας

2.2.1. Υποχρέωση αναγραφής προγενέστερης τιμής

Σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 9ι του ν.2251/1994, όπως ισχύει, «[σ]ε κάθε ανακοίνωση περί μείωσης τιμής υποδεικνύεται η προγενέστερη τιμή που εφάρμοζε ο προμηθευτής για καθορισμένο χρονικό διάστημα πριν από την εφαρμογή της μείωσης της τιμής. Ως προγενέστερη τιμή νοείται η χαμηλότερη τιμή που εφάρμοσε ο προμηθευτής κατά τη διάρκεια του χρονικού διαστήματος των τριάντα (30) ημερών πριν από την εφαρμογή της μείωσης της τιμής. Όταν το προϊόν κυκλοφορεί στην αγορά για λιγότερο από τριάντα (30) ημέρες, ως προγενέστερη τιμή νοείται η χαμηλότερη τιμή που εφάρμοσε ο προμηθευτής στο χρονικό διάστημα που το προϊόν κυκλοφορεί στην αγορά. Αν η τιμή μειώνεται προοδευτικά κατά τη διάρκεια των εξήντα (60) ημερών, πριν από την εφαρμογή της μείωσης της τιμής, ως προγενέστερη τιμή νοείται η τιμή που ίσχυε πριν από την εφαρμογή της πρώτης από τις διαδοχικές μειώσεις τιμών».

2.2.2. Πεδίο εφαρμογής: Διάκριση από εξατομικευμένες εκπτώσεις

Το άρθρο 6^α της Οδηγίας/ 9ι του ν.2251/1994 για την αναγραφή των τιμών έχει εφαρμογή στις μειώσεις τιμών, οι οποίες προσφέρονται/ανακοινώνονται στους καταναλωτές γενικά, και δεν περιλαμβάνει εξατομικευμένες εκπτώσεις για χρήση από καθορισμένους καταναλωτές στο πλαίσιο επιβράβευσης πελατών. Ειδικότερα, η μείωση τιμών θεωρείται εξατομικευμένη, εφόσον υπάρχει κάποιο εμπόδιο στην πρόσβαση όλων των καταναλωτών για να λάβουν την εν λόγω μείωση και κρίνεται ανά περίπτωση.

Κριτήρια για την αξιολόγηση της εξατομίκευσης

Με βάση τον Κώδικα Δεοντολογίας, για παράδειγμα, θα μπορούσε να είναι εξατομικευμένη μείωση μια μείωση που απευθύνεται σε συγκεκριμένη κατηγορία καταναλωτών με βάση το ύψος των προηγούμενων αγορών ή το αγοραστικό προφίλ του εν λόγω καταναλωτή, που αφορά έκπτωση λόγω γενεθλίων του καταναλωτή ή που εφαρμόζεται σε καταναλωτές που πληρώνουν κάποια μη αμελητέα συνδρομή για την έκδοση της κάρτας μέλους τους σε ένα κατάστημα.

Η έκδοση κάρτας μέλους καταστήματος, η οποία εκδίδεται σε όλους τους πελάτες του καταστήματος χωρίς προϋποθέσεις, με απλή καταγραφή των στοιχείων επικοινωνίας τους, δεν θεωρείται πραγματική εξατομικευμένη μείωση τιμών.

Δεν υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο ποσοστό του τι συνιστά πρόγραμμα επιβράβευσης πελατών που χρησιμοποιείται από «πολλούς» ή από «τους περισσότερους πελάτες». Στην ανά περίπτωση αξιολόγηση λαμβάνεται ιδίως υπόψη η περίμετρος εφαρμογής του προγράμματος και το αν οι μειώσεις της τιμής σχετίζονται με το αγοραστικό προφίλ ή με συγκεκριμένους όρους που δεν καθιστούν το πρόγραμμα ανοιχτό σε αρκετούς καταναλωτές.

2.3. Επί της ορθής διατύπωσης μιας προσφοράς, ώστε να μην θεωρηθεί παραπλανητική;

2.3.1. Απαγόρευση αθέμιτων εμπορικών πρακτικών

Σύμφωνα με το άρθρο 9γ του ν. 2251/1994 απαγορεύονται οι αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, οι οποίες ορίζονται ως πρακτικές αντίθετες προς τις απαιτήσεις επαγγελματικής ευσυνειδησίας και στρεβλώνουν ουσιωδώς ή ενδέχεται να στρεβλώσουν ουσιωδώς την οικονομική συμπεριφορά του μέσου καταναλωτή, στον οποίο φθάνουν ή στον οποίο απευθύνεται το προϊόν ή του μέσου μέλους της ομάδας, όταν μια εμπορική πρακτική απευθύνεται σε μια συγκεκριμένη ομάδα καταναλωτών.

2.3.2. Παραπλανητικές πρακτικές

Στις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές περιλαμβάνονται οι παραπλανητικές εμπορικές πρακτικές. Κατ’ άρθρο 9δ του ν.2251/1994, «[μ]ια εμπορική πρακτική θεωρείται παραπλανητική όταν περιλαμβάνει εσφαλμένες πληροφορίες, και είναι, συνεπώς, αναληθής, ή όταν, με οποιονδήποτε τρόπο, συμπεριλαμβανομένης της συνολικής παρουσίασής της, παραπλανά ή ενδέχεται να παραπλανήσει το μέσο καταναλωτή, ακόμα και εάν οι πληροφορίες είναι, αντικειμενικά, ορθές όσον αφορά ένα ή περισσότερα από τα στοιχεία τα οποία παρατίθενται κατωτέρω και, ούτως ή άλλως, τον οδηγεί ή ενδέχεται να τον οδηγήσει να λάβει απόφαση συναλλαγής την οποία, διαφορετικά, δεν θα ελάμβανε».

2.3.3. Παραπλανητικές παραλείψεις

Περαιτέρω, κατ’ άρθρο 9ε απαγορεύονται οι παραπλανητικές παραλείψεις, ήτοι πρακτικές παράλειψης ουσιωδών πληροφοριών που χρειάζεται ο μέσος καταναλωτής προκειμένου να λάβει τεκμηριωμένη απόφαση συναλλαγής. Παραπλανητική παράλειψη τεκμαίρεται και όταν ο προμηθευτής αποκρύπτει ουσιώδεις πληροφορίες ή τις παρέχει κατά τρόπο ασαφή, ακατάληπτο, διφορούμενο ή εκτός χρόνου, ή όταν δεν προσδιορίζει την εμπορική επιδίωξη της εμπορικής πρακτικής, εφόσον αυτή δεν είναι ήδη προφανής από το συγκεκριμένο πλαίσιο και όταν, και στις δύο αυτές περιπτώσεις, τούτο έχει ή ενδέχεται να έχει ως αποτέλεσμα να λάβει ο μέσος καταναλωτής απόφαση για συναλλαγή την οποία, διαφορετικά, δεν θα είχε λάβει.

2.3.4. Ουσιώδεις πληροφορίες

Στο πλαίσιο αυτό, ουσιώδεις θεωρούνται οι κάτωθι πληροφορίες:

τα κύρια χαρακτηριστικά του προϊόντος, στον βαθμό που ενδείκνυνται σε σχέση με το μέσο και το προϊόν,
η διεύθυνση και η ταυτότητα του προμηθευτή, όπως η εμπορική επωνυμία του και όπου ενδείκνυται, η διεύθυνση και η ταυτότητα του προμηθευτή για λογαριασμό του οποίου ενεργεί αντιπρόσωπός του,
η τιμή, συμπεριλαμβανομένων των φόρων ή αν, λόγω της φύσεως του προϊόντος, η τιμή δεν μπορεί ευλόγως να καθοριστεί εκ των προτέρων, ο τρόπος με τον οποίο υπολογίζεται η τιμή και, όπου ενδείκνυται, όλες οι πρόσθετες επιβαρύνσεις αποστολής, παράδοσης ή ταχυδρομείου ή, όταν αυτές οι επιβαρύνσεις ευλόγως δεν μπορούν να υπολογιστούν εκ των προτέρων, το γεγονός ότι μπορεί να απαιτηθούν τέτοιες πρόσθετες επιβαρύνσεις,
οι ρυθμίσεις για την πληρωμή, παράδοση και εκτέλεση, εφόσον αποκλίνουν από τις απαιτήσεις επαγγελματικής ευσυνειδησίας,
για προϊόντα και συναλλαγές, όπου υφίσταται δικαίωμα υπαναχώρησης ή ακύρωσης, η ύπαρξη αυτού του δικαιώματος,
για τα προϊόντα που προσφέρονται σε επιγραμμικές αγορές, κατά πόσον ο τρίτος που προσφέρει τα προϊόντα είναι προμηθευτής ή όχι, βάσει της δήλωσης του εν λόγω τρίτου στον πάροχο της επιγραμμικής αγοράς.

2.3.5. Εφαρμογή στην εκπτωτική ενέργεια

Επισημαίνεται ιδιαιτέρως ότι μία πρακτική τιμολόγησης δύναται να θεωρηθεί παραπλανητική εάν παραλείπει ή αποκρύπτει ουσιώδεις πληροφορίες (βλ. ανωτέρω) ή εάν παρέχει ουσιώδεις πληροφορίες με τρόπο που είναι ασαφής, ακατανόητος, διφορούμενος ή άκαιρος και προκαλεί ή είναι πιθανό να αναγκάσει τον μέσο καταναλωτή να λάβει διαφορετική απόφαση.

Συνεπώς, προκειμένου η διαφήμιση να μην είναι παραπλανητική θα πρέπει α προσδιορίζει με σαφήνεια το πεδίο εφαρμογής της ενέργειας (π.χ. όλη η συλλογή, συγκεκριμένη κατηγορία ή συγκεκριμένοι κωδικοί), το εφαρμοζόμενο ποσοστό ή τα εφαρμοζόμενα ποσοστά μείωσης και τυχόν ουσιώδεις περιορισμούς ή εξαιρέσεις. Σε γενική ανακοίνωση, όπως «20% σε όλη τη συλλογή», δεν απαιτείται να αναγράφεται στο ίδιο διαφημιστικό μέσο η προγενέστερη τιμή κάθε επιμέρους προϊόντος. Για κάθε επιμέρους προϊόν στο σημείο πώλησης ή στην αντίστοιχη σελίδα του e-shop, θα πρέπει να αναφέρεται τόσο η μειωμένη τιμή όσο και η τιμή αναφοράς, που είναι η χαμηλότερη των τελευταίων 30 ημερών για το εν λόγω προϊόν.

2.4. Επί του πλαισίου συνεργασίας με influencers

Το Παράρτημα Ι της Οδηγίας για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές περιλαμβάνει παραδείγματα πρακτικών τα οποία καθίστανται πάντοτε αθέμιτες, συμπεριλαμβανομένης της «[χρήσης] ανακοινώσεων στα μέσα, για την προώθηση ενός προϊόντος, πληρωμένων από τον εμπορευόμενο, χωρίς αυτό να γίνεται σαφές από το περιεχόμενο της ανακοίνωσης ή από εικόνα ή ήχο σαφώς αναγνωρίσιμα από τον καταναλωτή (κεκαλυμμένη διαφήμιση)».

Η παράλειψη ενημέρωσης των ακολούθων του εκάστοτε influencer, ασκούντα εμπορική δραστηριότητα, σχετικώς με τυχούσα συνεργασία με έναν λιανέμπορο δύναται να εμπίπτει στο ως άνω πεδίο των παραπλανητικών πρακτικών. Στο πλαίσιο αυτό, προτείνεται η χρήση κατάλληλης επισήμανσης η οποία να είναι άμεση, σαφής και ευδιάκριτη από την πρώτη επαφή του καταναλωτή με το περιεχόμενο (π.χ. «Διαφήμιση», «Πληρωμένη συνεργασία», #ad/#sponsored), με παράλληλη χρήση των σχετικών εργαλείων γνωστοποίησης που παρέχει η εκάστοτε πλατφόρμα, όπου αυτά είναι διαθέσιμα. Η γνωστοποίηση δεν θα πρέπει να αποκρύπτεται μεταξύ πολλών hashtags ή να εμφανίζεται μόνο αφού ο χρήστης επιλέξει «περισσότερα», ούτως ώστε να προκύπτει με σαφήνεια η διενέργεια διαφημιστικής προώθησης.

3. ΚΥΡΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ

3.1. Κυρώσεις για παράβαση του άρθρου 9ι του ν. 2251/1994

Σύμφωνα με το άρθρο 9ια ν. 2251/1994 σε περίπτωση παράβασης του άρθρου 9ι ν. 2251/1994 επιβάλλονται οι κυρώσεις των άρθρων 13α, 13δ και 13ε του ν. 2251/1994.

Σύμφωνα με το άρθρο 13α παρ. 2 ν. 2251/1994 σε βάρος των προμηθευτών, πωλητών, παραγωγών ή διανομέων που παραβαίνουν τις διατάξεις του παρόντος νόμου επιβάλλεται είτε σύσταση είτε πρόστιμο ύψους από πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ έως ένα εκατομμύριο πεντακόσιες χιλιάδες (€1.500.000) ευρώ. Αν εντός της τελευταίας πενταετίας πριν από την έκδοση της απόφασης επιβολής προστίμου έχουν εκδοθεί σε βάρος του ίδιου προμηθευτή περισσότερες από μία (1) αποφάσεις επιβολής προστίμου, το ανώτατο ύψος του προστίμου ορίζεται σε τρία εκατομμύρια ευρώ (€3.000.000) ευρώ.

3.2. Αρμόδιες Αρχές

Με τον ν. 5255/2025 (Α’ 219/28.11.2025) συστήνεται Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, με αρμοδιότητες σχετικά με τον έλεγχο της αγοράς και την τήρηση της νομοθεσίας για την προστασία του καταναλωτή.

Η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή έχει ήδη τεθεί σε λειτουργία από 24.12.2025 και αποτελεί τον ενιαίο αρμόδιο θεσμικό φορέα για τον έλεγχο της αγοράς και την εφαρμογή της νομοθεσίας προστασίας του καταναλωτή. Μεταξύ άλλων, ελέγχει τη συμμόρφωση με τον ν. 2251/1994 και τον Κώδικα Δεοντολογίας 19138/6.3.2025. Στον Οργανισμό της προβλέπεται ειδικό Τμήμα Εποπτείας Εμπορικών Πρακτικών με αρμοδιότητα, μεταξύ άλλων, στον έλεγχο ανατιμήσεων, εκπτώσεων, προσφορών και προωθητικών ενεργειών και στην αντιμετώπιση παραπλανητικών εμπορικών πρακτικών.

3.3. Κυρώσεις για παράβαση των άρθρων 9α-9θ (αθέμιτες εμπορικές πρακτικές)

Σε περίπτωση παράβασης των άρθρων 9α-9θ του ν. 2251/1994 για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές επιβάλλονται επίσης οι κυρώσεις των άρθρων 13α, 13δ, 13ε καθώς και του άρθρου 9θ του ν. 2251/1994 από από την Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο αρμοδιοτήτων της.

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Ένας λιανέμπορος, προκειμένου να συμμορφωθεί πλήρως με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, θα πρέπει:

Α. Ως προς τη διαφήμιση της εκπτωτικής ενέργειας:

Να δύναται να προβεί σε γενική διαφήμιση χωρίς αναφορά σε συγκεκριμένες τιμές (π.χ. «Στις 8 Δεκεμβρίου, για 24 ώρες, 20% έκπτωση σε όλη τη συλλογή»),
Εφόσον γίνει αναφορά σε συγκεκριμένες μειωμένες τιμές στη διαφήμιση, θα πρέπει να αναφέρεται και η τιμή αναφοράς ανά προϊόν.

Β. Ως προς την παρουσίαση στο διαδικτυακό κατάστημα:

Να διασφαλίσει ότι για κάθε επιμέρους προϊόν που επωφελείται από την έκπτωση αναγράφεται ευκρινώς:
- Η μειωμένη τιμή μετά την εφαρμογή του κωδικού,
- Η τιμή αναφοράς, η οποία είναι η χαμηλότερη τιμή στην οποία ένας λιανέμπορος πρόσφερε το συγκεκριμένο προϊόν τις τελευταίες 30 ημέρες.

Γ. Ως προς τη συνεργασία με influencers:

Να διασφαλίσει τη χρήση κατάλληλης επισήμανσης (π.χ. #ad, #sponsored, ή τα εργαλεία που παρέχουν οι πλατφόρμες) ώστε να προκύπτει με σαφήνεια η διενέργεια διαφημιστικής προώθησης και να αποφευχθεί η κεκαλυμμένη διαφήμιση.

Δ. Τεκμηρίωση:

Σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας, προτείνεται στους εμπόρους να διατηρούν τα αρχεία των τιμών τους, των αποθεμάτων και τα ιστορικά πωλήσεων, τους χρόνους χρέωσης των προωθητικών και μη τιμών με σχετικές ημερομηνίες, τοποθεσίες, ιστότοπους κ.λπ. και τέλος τον όγκο πωλήσεων των προϊόντων με προωθητική και μη τιμή. Η αδυναμία απόδειξης της χαμηλότερης τιμής λειτουργεί εις βάρος του λιανεμπόρου.