Ο Στέργιος Κωνσταντίνου φιλοξενήθηκε στην εκπομπή “Live You”, του ΣΚΑΪ, με την κα. Μαρία Αναστασοπούλου και τον κ. Άρη Πορτοσάλτε στο πλαίσιο σχολιασμού της απόφασης, όπου ανέλυσαν τη νομική και πρακτική διάσταση της απόφασης 21/2025 της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, καθώς και το τι πρέπει να γνωρίζουν οι πολίτες και οι επαγγελματίες για την ορθή χρήση καμερών.

1. Πως πρέπει να λειτουργεί ένα σύστημα βιντεοεπιτήρησης στην Ελλάδα;

1.1. Ποιο είναι το κανονιστικό πλαίσιο που διέπει τα συστήματα βιντεοεπιτήρησης;

Η εγκατάσταση καμερών από φορείς του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα καθώς και από ιδιώτες, διέπεται κατ’ αρχήν από τον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 (εφεξής “ΓΚΠΔ”), το ν.4624/2019, όπως ισχύει, καθώς και από τις πράξεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων (Κατευθυντήριες Γραμμές 03/2019) και της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (εφεξής “ΑΠΔΠΧ”) (Οδηγία 1/2011).

1.2. Ποιος είναι ο ορισμός του συστήματος βιντεοεπιτήρησης (CCTV);

Σύμφωνα με την Οδηγία 1/2011 της ΑΠΔΠΧ, η οποία αφορά τη «[χ]ρήση συστηµάτων βιντεοεπιτήρησης για την προστασία προσώπων και αγαθών», ως συστήματα βιντεοεπιτήρησης ονομάζονται τα συστήματα τα οποία είναι:

• μόνιμα εγκατεστημένα σε έναν χώρο,
• λειτουργούν συνεχώς ή σε τακτά χρονικά διαστήματα, και
• έχουν τη δυνατότητα λήψης ή/και μετάδοσης εικόνας ή και ήχου προς οθόνες προβολής ή μηχανήματα καταγραφής.

Συνεπώς, δεν εμπίπτουν στον ορισμό των συστημάτων βιντεοεπιτήρησης, συστήματα ελέγχου εισόδου χωρίς καταγραφή, που ενεργοποιούνται κατόπιν συγκεκριμένης ενέργειας του εισερχομένου όπως λ.χ. θυροτηλέφωνα-θυροτηλεοράσεις, smartphones.

1.3. Για ποιους σκοπούς επιτρέπεται;

Η χρήση συστήματος βιντεοεπιτήρησης επιτρέπεται μόνον για τους εξής σκοπούς:

• Προστασία προσώπων ή/και αγαθών, ο οποίος δύναται να επιδιώκεται από πάσης φύσεως δημόσιος φορείς ή φυσικά ή νομικά πρόσωπα σε χώρους που διαχειρίζονται.
• Παροχή υπηρεσιών υγείας, ο οποίος αφορά φυσικά ή νομικά πρόσωπα που δραστηριοποιούνται στον χώρο της υγείας και ως εκ τούτου δεσμεύονται από ειδικό επαγγελματικό απόρρητο.

Ο ν.4624/2019, όπως ισχύει, απαγορεύει ρητώς την χρήση συστημάτων βιντεοεπιτήρησης στο πλαίσιο επιτήρησης εργαζομένων.

1.4. Πως λειτουργεί σύννομα ένα σύστημα βιντεοεπιτήρησης (CCTV);

Η νομιμότητα της επεξεργασίας δεδομένων εικόνας που πραγματοποιείται μέσω συστημάτων βιντεοεπιτήρησης εξετάζεται υπό το πρίσμα της προσφορότητας και αναγκαιότητας της χρήσης των συστημάτων αυτών σε συνάρτηση με τον επιδιωκόμενο σκοπό (αρχή της αναλογικότητας).

Με απλά λόγια, σύμφωνα με την ΑΠΔΠΧ, οι υποχρεώσεις των Υπευθύνων Επεξεργασίας (δηλαδή των Νομικών ή Φυσικών Προσώπων που εγκαθιστούν και χρησιμοποιούν ένα σύστημα CCTV) είναι οι εξής:

• Πρέπει να υπάρχει αναρτημένος κατάλληλος αριθμός ευδιάκριτων ενημερωτικών πινακίδων (οι οποίες πρέπει να παρέχουν συγκεκριμένες πληροφορίες – πρώτο επίπεδο ενημέρωσης) σχετικά με το ότι ο χώρος παράλληλα να έχει διαθέσιμο (π.χ. μέσω εντύπου ή ιστοσελίδας) ένα ενημερωτικό σημείωμα με συμπληρωματικές πληροφορίες (δεύτερο επίπεδο ενημέρωσης).
• Απαγορεύεται η λήψη εικόνας από παράπλευρες οδούς και πεζοδρόμια, παρά μόνο σε πολύ εξαιρετικές περιπτώσεις είτε λόγω της φύσεως του χώρου (π.χ. κρατικά κτίρια, ξενοδοχεία) είτε λόγω προηγούμενων επικίνδυνων επιθέσεων κατά της ζωής και της περιουσίας στον εν λόγω χώρο.
• Απαγορεύεται η λήψη εικόνας από εισόδους ή εσωτερικό γειτονικών κατοικιών ή κτιρίων ή άλλων χώρων.
• Απαγορεύεται η εγκατάσταση συστημάτων CCTV σε χώρους στους οποίους προσβάλλεται ο σκληρός πυρήνας του δικαιώματος στην προστασία της ιδιωτικής ζωής, όπως χώροι και προθάλαμοι τουαλετών, αποδυτήρια και λουτρά προσωπικού/πελατών, κ.λπ.
• Κατ’ αρχήν απαγορεύεται η χρήση καμερών με δυνατότητα στρέψης και εστίασης (zoom). Κατ’ εξαίρεση η χρήση τέτοιων καμερών επιτρέπεται υπό πολύ συγκεκριμένες και ειδικές προϋποθέσεις (π.χ. με χρήση της λειτουργίας απόκρυψης περιοχών, ήτοι λειτουργίας «μάσκας»).
• Απαγορεύεται η καταγραφή ήχου.
• Επισημαίνεται η υποχρέωση τήρησης της αρχής της ελαχιστοποίησης των δεδομένων με βάση την εφαρμογή συγκεκριμένων τεχνολογιών (privacy by design) όσο το δυνατόν πιο φιλικών προς την ιδιωτικότητα (π.χ. συστήματα με δυνατότητα κρυπτογράφησης των αποθηκευμένων εικόνων ή/και δυνατότητα θόλωσης).

1.5. Για πόσο χρόνο μπορεί να τηρείται το υλικό των καμερών

Σχετικά με τη διάρκεια τήρησης, τα δεδομένα εικόνας από το σύστημα βιντεοεπιτήρησης πρέπει να τηρούνται για τον απολύτως αναγκαίο χρόνο. Σύμφωνα με την Οδηγία 1/2011, η Αρχή έθεσε γενικώς, ως ευλόγως επαρκή μέγιστο χρόνο τήρησης, το διάστημα των 15 ημερών. Κατ’ εξαίρεση, ο χρόνος τήρησης μπορεί να παραταθεί σε περίπτωση συμβάντος, όπως λ.χ. κλοπής ή ληστείας, για χρονικό διάστημα μέγιστης διάρκειας 30 ημερών, με σκοπό τη διερεύνηση αξιόποινων πράξεων.

2.       Απόφαση 21/2025

2.1. Ποιο είναι το ιστορικό της απόφασης 21/2025;

Σύμφωνα με την απόφαση της ΑΠΔΠΧ, οι δύο υπεύθυνοι επεξεργασίας (ιδιοκτήτες κατοικίας σε διώροφη πολυκατοικία) εγκατέστησαν περιστρεφόμενες κάμερες ασφαλείας οι οποίες:

• Κατέγραφαν μέρος της ιδιοκτησίας γειτονικού διαμερίσματος,
• Κατέγραφαν δημόσιο χώρο (πεζοδρόμιο, είσοδο πολυκατοικίας),
• Δύο εκ των καμερών ήταν περιστρεφόμενες, και μία εξ αυτών, η οποία ήταν τοποθετημένη στην πίσω πλευρά της οικίας, έφερε τη δυνατότητα στρέψης προς την οικία του καταγγέλλοντος.
• Δεν παρείχαν τεκμηρίωση της αναγκαιότητας και αναλογικότητας της επεξεργασίας,
• Καθυστέρησαν σημαντικά στην ικανοποίηση αιτήματος πρόσβασης του υποκειμένου (γειτονικού ιδιοκτήτη).

2.2. Τι αποφάσισε η ΑΠΔΠΧ

Με την υπ’ αριθμ. 21/2025 απόφαση, η ΑΠΔΠΧ επέβαλε σε ιδιώτες συνολικό πρόστιμο ύψους 6.000 ευρώ: Από το ποσό αυτό:

• Τα 4.000 ευρώ (2.000 ευρώ σε έκαστο καταγγελλόμενο) αφορούν την παραβίαση των αρχών επεξεργασίας του άρθρου 5 παρ. 1 α’ και β’ και παρ. 2 του ΓΚΠΔ και
• Τα 2.000 ευρώ (1.000 ευρώ σε έκαστο καταγγελλόμενο) αφορούν την παραβίαση του δικαιώματος πρόσβασης (άρθρου 15 ΓΚΠΔ).

Παράλληλα, έδωσε εντολή συμμόρφωσης με τις εφαρμοστέες διατάξεις του ΓΚΠΔ και της Οδηγίας 1/2011 της Αρχής εντός 1 μηνός.

2.3. Τι σημαίνει πρακτικά για πολίτες και επαγγελματίες

Η Απόφαση 21/2025 δείχνει ότι η ιδιωτική χρήση καμερών δεν αποτελεί “ουδέτερη ζώνη” για το GDPR. Οι κάμερες που καταγράφουν κοινόχρηστους ή ξένους χώρους, χωρίς επαρκή αιτιολόγηση και διαμόρφωση, παραβιάζουν την ιδιωτικότητα τρίτων – ακόμη και αν πρόκειται για σκοπούς ασφαλείας.

Όλοι οι υπεύθυνοι επεξεργασίας, είτε πρόκειται για ιδιώτες, επιχειρήσεις ή φορείς, οφείλουν:

• Να τεκμηριώνουν την αναγκαιότητα του συστήματος CCTV,
• Να το ρυθμίζουν ώστε να μην καταγράφει περισσότερα δεδομένα από όσα είναι απολύτως απαραίτητα,
• Να παρέχουν σαφή ενημέρωση μέσω σήμανσης και να διασφαλίζουν την ικανοποίηση δικαιωμάτων (π.χ. πρόσβαση, αντίρρηση),
• Να έχουν πολιτική διατήρησης/διαγραφής και τεχνικά μέτρα ελέγχου της πρόσβασης στα δεδομένα.

Η μη συμμόρφωση μπορεί να οδηγήσει όχι μόνο σε πρόστιμα, αλλά και σε εντολές απενεργοποίησης ή αφαίρεσης του εξοπλισμού.

Ολόκληρη η συνέντευξη του Στέργιου Κωνσταντίνου, στον ΣΚΑΪ