1. Εισαγωγή
Στις 28 Ιουλίου 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε προκαταρκτικό πόρισμα σχετικά με παραβίαση της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA) από την επιγραμμική πλατφόρμα της Temu και συγκεκριμένα του άρθρου 34 DSA περί υποχρέωσης εκτίμησης συστημικών κινδύνων.
Ειδικότερα, εξετάσθηκε η πώληση μη συμμορφούμενων προϊόντων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο δυνητικά εθιστικός σχεδιασμός των υπηρεσιών της πλατφόρμας, τα συστήματα συστάσεων αγορών στους χρήστες, καθώς και η παροχή πρόσβασης σε δεδομένα προς τους αρμόδιους συντονιστές.
2. Τι είναι η DSA;
Η DSA ρυθμίζει τις υποχρεώσεις των ψηφιακών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων των επιγραμμικών αγορών που ενεργούν ως «ενδιάμεσοι», ήτοι οι παρέχοντες τις υπηρεσίες που είναι γνωστές ως υπηρεσίες «απλής μετάδοσης», «προσωρινής αποθήκευσης» και «φιλοξενίας».
Στις 31 Μαΐου 2024, η Temu ορίστηκε ως πολύ μεγάλη επιγραμμική πλατφόρμα (Very Large Online Platform – VLOP), δεδομένου ότι φέρει άνω των 45 εκατομμυρίων ενεργών μηνιαίων χρηστών (τον Σεπτέμβριο του 2024 είχε δηλώσει 92 εκατομμύρια ενεργούς μηνιαίους χρήστες), και συνεπώς ενέχει πρόσθετες υποχρεώσεις, όπως αυτές ορίζονται στο Τμήμα 5 της DSA.
Μεταξύ άλλων, οι VLOPs υποχρεούνται να προβαίνουν σε εκτίμηση συστημικών κινδύνων, να εφαρμόζουν εύλογα, αναλογικά και αποτελεσματικά μέτρα περιορισμού, να εξασφαλίζουν τη διαφάνεια των επιγραμμικών διαφημίσεων δια της δημοσιοποίησης αποθετηρίου διαφημίσεων καθώς και να παρέχουν πρόσβαση σε δεδομένα σε διαπιστευμένους ερευνητές.
3. Εκκίνηση επίσημης διαδικασίας ελέγχου συμμόρφωσης
Από τις 31 Οκτωβρίου 2024, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκκίνησε ελεγκτικές διαδικασίες κατά της Temu, σκοπούμενη στον έλεγχο πιθανών παραβιάσεων της DSA, και ειδικότερα των διατάξεων:
- Περί έλλειψης διαφάνειας του συστήματος συστάσεων (Άρθρο 27, DSA),
- περί ελλιπούς και ανακριβούς εκτίμησης κινδύνων, στηριζόμενη σε γενικά δεδομένα της αγοράς και όχι σε ειδικά στοιχεία της Temu (Άρθρο 34, DSA),
- περί περιορισμού των κινδύνων (Άρθρο 35, DSA),
- περί παροχής συστήματος συστάσεων δίχως κατάρτισης προφίλ (Άρθρο 38, DSA),
- περί παροχής πρόσβασης σε δεδομένα προς τον αρμόδιο συντονιστή ψηφιακών υπηρεσιών (Άρθρο 40, DSA). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον ως προς αυτό έχει το γεγονός ότι η εκτίμηση κινδύνων ήταν ανεπαρκής και βασίστηκε σε γενικές πληροφορίες της βιομηχανίες αντί ειδικών που εφαρμόζει η ίδια.
4. Προκαταρκτική απόφαση
Εν προκειμένω, στις 28 Ιουλίου 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απεφάνθη (προκαταρκτικό πόρισμα) ότι η Temu παρέβη την υποχρέωση που υπέχει δυνάμει της DSA να αξιολογεί επιμελώς συστημικούς κινδύνους όπως η διάδοση παράνομων προϊόντων μέσω της πλατφόρμας της. Ειδικότερα, η έρευνα βασίστηκε, μεταξύ άλλων, σε άσκηση «μυστικής αγοράς (mystery shopping)», μέσω της οποίας διαπιστώθηκε ότι είναι εξαιρετικά πιθανό οι καταναλωτές να συναντήσουν μη συμμορφούμενα προϊόντα (όπως παιδικά παιχνίδια και μικροσυσκευές), ενώ διερευνήθηκε τυχόν ύπαρξη εθιστικών στοιχείων σχεδιασμού (addictive design features).
5. Επόμενες ενέργειες
Η Temu έχει πλέον τη δυνατότητα να ασκήσει τα δικαιώματα υπεράσπισής της εξετάζοντας τον φάκελο της έρευνας της Επιτροπής και υποβάλλοντας έγγραφες εξηγήσεις επί των προκαταρκτικών ευρημάτων.
Λαμβανομένης υπόψη της ενισχυμένης ρυθμιστικής εποπτείας των επιγραμμικών πλατφορμών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, επισημαίνεται ότι σε περίπτωση έκδοσης απόφασης μη συμμόρφωσης με υποχρέωση που προβλέπεται στην DSA, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δύναται να εκδώσει απόφαση η οποία μπορεί να προβλέπει συγκεκριμένα διορθωτικά μέτρα, να επιβάλει περίοδο ενισχυμένης εποπτείας ενώ το μέγιστο ποσό προστίμου που μπορεί να επιβληθεί ισοδυναμεί με το 6% του ετήσιου παγκόσμιου κύκλου εργασιών του οικείου παρόχου κατά το προηγούμενο οικονομικό έτος.
6. Συμπέρασμα
Η υπόθεση Temu αποτελεί κομβική για την εφαρμογή του νέου κανονιστικού πλαισίου της DSA και επιβεβαιώνει τη μετατόπιση του βάρους συμμόρφωσης στους ενδιάμεσους παρόχους επιγραμμικών υπηρεσιών. Ιδιαίτερη σημασία έχει η δυνατότητα των ρυθμιστικών αρχών να ενεργούν προληπτικά και διασυνοριακά, με βάση τόσο τα εθνικά δεδομένα όσο και τις ενωσιακές υποχρεώσεις.
Η εξέλιξη της υπόθεσης θα κρίνει εν μέρει και το εύρος εφαρμογής των μέτρων διαχείρισης κινδύνου, της διαφάνειας αλγοριθμικών συστάσεων και της ιχνηλασιμότητας εμπόρων εντός της ΕΕ.
Για το Δικηγορικό Γραφείο «Στέργιος Κωνσταντίνου & Συνεγάτες
– SGKLegal»
| Στέργιος Κωνσταντίνου
Δικηγόρος, Advanced LLM (IP & ICT Law) CIPP/E, CIPM, FIP Co – Char IAPP KnowledgeNet Chapter |
Εύα Πίτση Ασκούμενη Δικηγόρος, LLM |